Multidisciplinary Management of Complex Cervicofacial Infections – Case Report
Authors: Panagiotis Giasimakopoulos, Georgios Koutsonas, Ioannis Stamoulopoulos, Dimitrios Tatsis, Chrysa Vardaxi, Konstantinos Paraskevopoulos, Aimilios Chatzinicolaou, Spyridon Gougousis
Συγγραφείς:
Παναγιώτης Γιασημακόπουλος, Γεώργιος Κουτσώνας, Ιωάννης Σταμουλόπουλος,
Δημήτρης Τάτσης, Χρύσα Βαρδαξή, Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος, Αιμίλιος Χατζηνικολάου,
Σπυρίδων Γουγούσης
Doi: 10.54936/haoms263019
Εισαγωγή
Οι πολυεστιακές τραχηλοπροσωπικές λοιμώξεις (βαθιές λοιμώξεις του τραχήλου και του
προσώπου) αποτελούν σοβαρές λοιμώδεις καταστάσεις που χρήζουν επείγουσας
αντιμετώπισης. Πρόκειται για λοιμώξεις που βρίσκονται στο πεδίο τόσο της
Ωτορινολαρυγγολογίας όσο και της Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής, με δυνατότητα ταχείας
επέκτασης προς το μεσοθωράκιο (κατιούσα νεκρωτική μεσοθωρακίτιδα) και υψηλή
θνητότητα, η οποία μπορεί να φτάσει έως 80%. Συχνότερα, οι λοιμώξεις αυτές έχουν
οδοντογενή ή αμυγδαλική αιτιολογία, ενώ λιγότερο συχνά πηγάζουν από σιελογόνους αδένες,
ξένα σώματα, τραύμα ή ιατρογενείς παράγοντες. Κλινικά χαρακτηρίζονται από ταχεία εξέλιξη
με κίνδυνο απόφραξης του αεραγωγού, σηψαιμίας και άλλων επιπλοκών. Η έγκαιρη διάγνωση
με απεικονιστικό έλεγχο (η αξονική τομογραφία αποτελεί το διαγνωστικό πρότυπο) είναι
κρίσιμη για τον καθορισμό της έκτασης και τον σχεδιασμό της κατάλληλης αντιμετώπισης. Στις
περιπτώσεις εκτεταμένης λοίμωξης απαιτείται διεπιστημονική αντιμετώπιση με συνεργασία
πολλαπλών ειδικοτήτων.
Μέθοδος
Η θεραπευτική προσέγγιση βασίστηκε στην άμεση διασφάλιση του αεραγωγού, την επείγουσα
χειρουργική παροχέτευση των αποστημάτων και την ευρεία ενδοφλέβια αντιβιοτική κάλυψη.
Για κάθε περιστατικό πραγματοποιήθηκε ταχεία απεικόνιση (CT τραχήλου/θώρακος),
ακολούθησε έναρξη εμπειρικής αντιβιοτικής αγωγής και διεπιστημονική εκτίμηση από ομάδα
ειδικών (ΩΡΛ, Γναθοπροσωπικής, Θωρακοχειρουργικής, Αναισθησιολογίας, Εντατικολογίας,
Ακτινολογίας, Λοιμωξιολογίας) για τον βέλτιστο σχεδιασμό της θεραπείας. Σε παρουσία
μεσοθωρακίτιδας, η χειρουργική αντιμετώπιση αποφασίστηκε από κοινού με
καρδιοθωρακοχειρουργούς.
Υλικά
Σειρά τεσσαρων περιστατικών με βαθιά αποστήματα τραχήλου. Ο πρώτος ασθενής εμφάνισε
οπισθοφαρυγγικό/παραφαρυγγικό απόστημα που επεκτάθηκε στο μεσοθωράκιο, ενώ ο
δεύτερος απόστημα σε αριστερό και οπίσθιο τοίχωμα φάρυγγα με εξέλιξη εκτός του
φάρυγγα/λάρυγγα , στον υπογνάθιο χώρο. Ο τρίτος ασθενής εμφάνισε απόστημα
οδοντογενούς προέλευσης με επέκταση στα υπογνάθια και καρωτιδικά τρίγωνα
αμφοτερόπλευρα και στο υπογενείδιο διάστημα, και ο τελευταίος ασθενής απόστημα της
πλάγιοφαρυγγικης, υπομασητήριας και παρωτιδικής χώρας δεξιά. Σε όλα τα περιστατικά,
πέραν της πρώτης χειρουργικής αντιμετώπισης, απαιτήθηκε επανεπέμβαση καθώς και
παραμονή σε ΜΕΘ.
Αποτελέσματα
Όλοι οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε χειρουργική παροχέτευση των λοιμώξεων υπό γενική
αναισθησία (μέσω τραχηλικών και/ή ενδοστοματικών προσπελάσεων), σε συνδυασμό με
αντιμικροβιακή θεραπεία. Στην περίπτωση του ασθενούς με μεσοθωρακίτιδα
πραγματοποιήθηκε επιπλέον θωρακοχειρουργική παροχέτευση του μεσοθωρακίου. Όλοι οι
ασθενείς χρειάστηκαν νοσηλεία σε ΜΕΘ . Ως μετεγχειρητική επιπλοκή παρατηρήθηκε ένα
επεισόδιο εισρόφησης με ανάπτυξη πνευμονίας, που αντιμετωπίστηκε επιτυχώς στη ΜΕΘ,
καθώς και διαταραχές κατάποσης που αποκαταστάθηκαν. Με τη συντονισμένη διεπιστημονική
αντιμετώπιση επετεύχθη πλήρης ίαση των λοιμώξεων σε όλους τους ασθενείς.
Συμπεράσματα
Οι σοβαρές τραχηλοπροσωπικές λοιμώξεις απαιτούν άμεση και επιθετική θεραπεία για την
αποφυγή απειλητικών επιπλοκών. Η διεπιστημονική συνεργασία μεταξύ ΩΡΛ,
Γναθοπροσωπικών Χειρουργών και άλλων ειδικοτήτων (Λοιμωξιολόγων, Θωρακοχειρουργών,
Αναισθησιολόγων, Εντατικολόγων) είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχή έκβαση
αυτών των περιστατικών. Ο συνδυασμός έγκαιρης εξασφάλισης του αεραγωγού, επαρκούς
χειρουργικής παροχέτευσης και σωστής αντιμικροβιακής θεραπείας υπό κοινό σχεδιασμό
μειώνει σημαντικά τη νοσηρότητα και τη θνητότητα των λοιμώξεων αυτών.
Authors: Panagiotis Giasimakopoulos, Georgios Koutsonas, Ioannis Stamoulopoulos, Dimitrios Tatsis, Chrysa Vardaxi, Konstantinos Paraskevopoulos, Aimilios Chatzinicolaou, Spyridon Gougousis
Συγγραφείς:
Παναγιώτης Γιασημακόπουλος, Γεώργιος Κουτσώνας, Ιωάννης Σταμουλόπουλος,
Δημήτρης Τάτσης, Χρύσα Βαρδαξή, Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος, Αιμίλιος Χατζηνικολάου,
Σπυρίδων Γουγούσης
Doi: 10.54936/haoms263019
Εισαγωγή
Οι πολυεστιακές τραχηλοπροσωπικές λοιμώξεις (βαθιές λοιμώξεις του τραχήλου και του
προσώπου) αποτελούν σοβαρές λοιμώδεις καταστάσεις που χρήζουν επείγουσας
αντιμετώπισης. Πρόκειται για λοιμώξεις που βρίσκονται στο πεδίο τόσο της
Ωτορινολαρυγγολογίας όσο και της Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής, με δυνατότητα ταχείας
επέκτασης προς το μεσοθωράκιο (κατιούσα νεκρωτική μεσοθωρακίτιδα) και υψηλή
θνητότητα, η οποία μπορεί να φτάσει έως 80%. Συχνότερα, οι λοιμώξεις αυτές έχουν
οδοντογενή ή αμυγδαλική αιτιολογία, ενώ λιγότερο συχνά πηγάζουν από σιελογόνους αδένες,
ξένα σώματα, τραύμα ή ιατρογενείς παράγοντες. Κλινικά χαρακτηρίζονται από ταχεία εξέλιξη
με κίνδυνο απόφραξης του αεραγωγού, σηψαιμίας και άλλων επιπλοκών. Η έγκαιρη διάγνωση
με απεικονιστικό έλεγχο (η αξονική τομογραφία αποτελεί το διαγνωστικό πρότυπο) είναι
κρίσιμη για τον καθορισμό της έκτασης και τον σχεδιασμό της κατάλληλης αντιμετώπισης. Στις
περιπτώσεις εκτεταμένης λοίμωξης απαιτείται διεπιστημονική αντιμετώπιση με συνεργασία
πολλαπλών ειδικοτήτων.
Μέθοδος
Η θεραπευτική προσέγγιση βασίστηκε στην άμεση διασφάλιση του αεραγωγού, την επείγουσα
χειρουργική παροχέτευση των αποστημάτων και την ευρεία ενδοφλέβια αντιβιοτική κάλυψη.
Για κάθε περιστατικό πραγματοποιήθηκε ταχεία απεικόνιση (CT τραχήλου/θώρακος),
ακολούθησε έναρξη εμπειρικής αντιβιοτικής αγωγής και διεπιστημονική εκτίμηση από ομάδα
ειδικών (ΩΡΛ, Γναθοπροσωπικής, Θωρακοχειρουργικής, Αναισθησιολογίας, Εντατικολογίας,
Ακτινολογίας, Λοιμωξιολογίας) για τον βέλτιστο σχεδιασμό της θεραπείας. Σε παρουσία
μεσοθωρακίτιδας, η χειρουργική αντιμετώπιση αποφασίστηκε από κοινού με
καρδιοθωρακοχειρουργούς.
Υλικά
Σειρά τεσσαρων περιστατικών με βαθιά αποστήματα τραχήλου. Ο πρώτος ασθενής εμφάνισε
οπισθοφαρυγγικό/παραφαρυγγικό απόστημα που επεκτάθηκε στο μεσοθωράκιο, ενώ ο
δεύτερος απόστημα σε αριστερό και οπίσθιο τοίχωμα φάρυγγα με εξέλιξη εκτός του
φάρυγγα/λάρυγγα , στον υπογνάθιο χώρο. Ο τρίτος ασθενής εμφάνισε απόστημα
οδοντογενούς προέλευσης με επέκταση στα υπογνάθια και καρωτιδικά τρίγωνα
αμφοτερόπλευρα και στο υπογενείδιο διάστημα, και ο τελευταίος ασθενής απόστημα της
πλάγιοφαρυγγικης, υπομασητήριας και παρωτιδικής χώρας δεξιά. Σε όλα τα περιστατικά,
πέραν της πρώτης χειρουργικής αντιμετώπισης, απαιτήθηκε επανεπέμβαση καθώς και
παραμονή σε ΜΕΘ.
Αποτελέσματα
Όλοι οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε χειρουργική παροχέτευση των λοιμώξεων υπό γενική
αναισθησία (μέσω τραχηλικών και/ή ενδοστοματικών προσπελάσεων), σε συνδυασμό με
αντιμικροβιακή θεραπεία. Στην περίπτωση του ασθενούς με μεσοθωρακίτιδα
πραγματοποιήθηκε επιπλέον θωρακοχειρουργική παροχέτευση του μεσοθωρακίου. Όλοι οι
ασθενείς χρειάστηκαν νοσηλεία σε ΜΕΘ . Ως μετεγχειρητική επιπλοκή παρατηρήθηκε ένα
επεισόδιο εισρόφησης με ανάπτυξη πνευμονίας, που αντιμετωπίστηκε επιτυχώς στη ΜΕΘ,
καθώς και διαταραχές κατάποσης που αποκαταστάθηκαν. Με τη συντονισμένη διεπιστημονική
αντιμετώπιση επετεύχθη πλήρης ίαση των λοιμώξεων σε όλους τους ασθενείς.
Συμπεράσματα
Οι σοβαρές τραχηλοπροσωπικές λοιμώξεις απαιτούν άμεση και επιθετική θεραπεία για την
αποφυγή απειλητικών επιπλοκών. Η διεπιστημονική συνεργασία μεταξύ ΩΡΛ,
Γναθοπροσωπικών Χειρουργών και άλλων ειδικοτήτων (Λοιμωξιολόγων, Θωρακοχειρουργών,
Αναισθησιολόγων, Εντατικολόγων) είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχή έκβαση
αυτών των περιστατικών. Ο συνδυασμός έγκαιρης εξασφάλισης του αεραγωγού, επαρκούς
χειρουργικής παροχέτευσης και σωστής αντιμικροβιακής θεραπείας υπό κοινό σχεδιασμό
μειώνει σημαντικά τη νοσηρότητα και τη θνητότητα των λοιμώξεων αυτών.